De Heren van Kuinre zijn in de middeleeuwen vooral bekend geworden doordat zij zelf munten lieten slaan — ook al hadden zij officieel geen muntrecht van de keizer of landsheer. Deze munten zijn een interessant onderdeel van de numismatische geschiedenis van Nederland en vormen een opvallend voorbeeld van kleinere, lokale muntproductie in de 13e–14e eeuw.

Kuinre is een plaatsje op de vaarroute vanaf de uitmonding van de IJssel in het IJsselmeer richting de Noordzee. Door een grote zandbank voor de kust was een schip meestal genoodzaakt vlak lang de kust bij Kuinre te varen. Kortom de ideale plek voor een zeerover. De bisschop van Utrecht had hier aanvankelijk de rechten en stuurde een vertegenwoordiger ( een bisschoppelijke ministraal) omdat het ter plekken nog al eens onrust was. Toen de ministraal ter plaatse de boel had opgenomen besloot hij al gauw om voor zichzelf te gaan beginnen. Vanaf toen noemde hij zich Jan de eerste ( 1317 tot 1336) en begon een fort te bouwen in Kuinre.

Ter bekostiging overviel hij veel Hanzeschepen en vroeg dan losgeld om het schip weer vrij te geven. Schepen met kostbare lading liet hij verdwijnen nadat hij ze had leeggeroofd. Hij liet in zijn kasteel een munthuis inrichten en begon zijn eigen munten te slaan, nadat hij dit al eerder had geregeld op Schokland. Maar geheel in stijl van zijn denken werden dat allemaal samengestelde munten met bestaande afbeeldingen van andere zilveren munten maar dan met een veel lager zilvergehalte. Hij shopte bij munten uit Engeland Vlaanderen en Nederlandse munten om ze officieel te laten lijken. Dat kon makkelijk want de meeste munten werden weer gebruikt in andere Hanzensteden wat verder weg. In de berg verschillende munten die destijds in omloop waren vielen zijn creaties in ieder geval niet op. En nooit heeft hij vermeld dat het zilvergehalte behoorlijk afweek van echte munten.

Hieronder een kort overzicht van de nu bekende munten en tevens het bewijs dat valse munten toch een hoop waard kunnen zijn.

Korte Ruitergroot: één van de meest gemeenschappelijke typen van Jan I van Kuinre (rond 1322–1323), vaak afgebeeld met een ruiter; de naam verwijst naar de stijl van de munt en haar nominale equivalent

¼ Groot (Brabander sterling-variant): kleinere fractie-munt, vaak met wapenschild of leeuw; zwaarder geslagen dan latere fractional types.

Sterling-imitaties: typerend voor de vroegste periode — Kuinre imiteerde bekende buitenlandse geldsoorten om handel te stimuleren, ondanks gebrek aan formeel muntrecht.

½ Leeuwengroot /fractionals uit latere periode: deze stukken worden toegeschreven aan een opvolgende heerser (bijv. Herman rond 1370) en tonen dat de muntproductie in Kuinre nog langere tijd heeft gelopen Fractional is een munt samengesteld uit verschillende munten.

Hier is een overzichtelijk schema met specifieke munttypen die bekend zijn van de Heren van Kuinre, inclusief hun (historische) waarden, gewicht en enkele veilingprijzen. Deze informatie is gebaseerd op bekende verzamelaars- en veilingdata (voor middeleeuwse munten zijn “waarde” en “prijs” sterk afhankelijk van staat, zeldzaamheid en vraag).

De genoemde veilingprijzen zijn indicatief voor verzamelaarsprijzen in goede tot zeer goede staat. Voor fragmenten, slechte staat of onleesbare stukken is de waarde vaak veel lager of specialistisch te bepalen bij een numismaat/veilinghuis.

Auteur J.P. Slottje